Pompeje – miasto związane z Wezuwiuszem, jest niewątpliwie jednym z najlepiej zachowanych historycznych miejsc na świecie. Niezwykła troska o Pompeje wynika stąd, że są one zbiorowym grobem mieszkańców, którzy zginęli przysypani popiołem wyrzuconym przez Wezuwiusz podczas erupcji w 79 roku naszej ery. Życie zastygło w popiele tak, jak wyglądało prawie dwadzieścia wielków temu. Dzięki temu możemy zobaczyć, jak wyglądała codzienność starożytnego Rzymu.

Plan zwiedzania Pompejów

Bogactwo Pompejów jest imponujące. Koncentrując się przede wszystkim na tym co koniecznie trzeba zobaczyć, można tam spędzić z łatwością od 4 do 5 godzin. Stanowisko informacyjne znajdujące się obok okienek kasowych oferuje bezpłatną mapę miasta z podziałem na dziewięć rejonów. Na odwrocie planu znajduje się spis najciekawszych miejsc każdego rejonu. Na tej podstawie zaplanujemy naszą wizytę w Pompejach. W Centrum informacyjnym znajdziemy także prowadzący turystę krok po kroku karnet, opisujący poszczególne etapy zwiedzania. Można też wypożyczyć przewodniki audio, zawierające bardziej szczegółowe informacje.

Wizytę zaczynamy od rejonu VII, następnie kierujemy się do rejonów VI, V i IV, a potem IX i II, I i VI. Zaletą takiego planu jest to, że w miarę trwania wycieczki oglądamy coraz ciekawsze obiekty. Z drugiej strony musimy się jednak liczyć z tym, że spotkamy tłumy zwiedzających.

Jeśli zależy nam na czasie, możemy pominąć rejon IV. Leży on najbardziej na uboczu i nie ma tam wiele do zwiedzania.

Czego nie można przegapić w trakcie wizyty w Pompejach

Termy
Elementy par excellence rzymskiego krajobrazu miejskiego, term nie brakuje w Pompejach. W Pompejach istnieją 4 główne rodzaje łaźni termalnych:

  • Termy na Forum (rejon VII): każde z nich miały sekcje żeńskie i męskie.
  • Termy centralne (rejon IX): w momencie wybuchu Wezuwiusza były w budowie, tak też się zachowały.
  • Termy podmiejskie (rejon VII): w ich szatni znajdują się obrazy erotyczne, wskazujące na to, że pracowały tam prostytutki. To właśnie te malowidła wzbudziły oburzenie Watykanu zaraz po ich odkryciu w 2001 roku.
  • Łaźnie termalne Stabies (rejon VII).

Domy
Ruiny Pompejów obfitują w liczne domostwa. Za czasów rzymskich miasto liczyło kilka tysięcy mieszkańców.

Do najpiękniejszych domów w Pompejach należy Dom Fauna (rejon VI). Uważany za największy dom w mieście, Dom Fauna rozciąga się na odległość dzielącą dwie kolejne przecznice. W przedniej części posiada dwa atria.

Dom Małej Fontanny (Rejon VI) lub Dom Dramaturga (Rejon VI) to dwa inne piękne domy. Ten drugi znany jest z mozaiki z napisem „CAVE CANEM” (co oznacza „Uwaga na psa”), umieszczonej przy głównym wejściu.

Odkrywamy także Dom Julii Felix lub Dom Srebrnego Ślubu (rejon V).

(Amfi)teatry
Teatry i amfiteatry zawsze robią na nas wrażenie. Latwo wyobrazić sobie, jaki nastrój może w nas wywołać widok tak wielu otaczających nas kolumn. W czasach prosperity Pompeje posiadały amfiteatr i dwa teatry (jeden duży i jeden mały).

Położony na obrzeżach miasta amfiteatr (rejon II) jest najstarszym spośród znanych w świecie rzymskim. Jego widownia mogła pomieścić dwadzieścia tysięcy widzów.

Obok amfiteatru znajduje się Palestra Grande (rejon II). Otoczony wysokimi murami kwadratowy plac o boku około 140 m był częścią gimnazjonu – miejscem, w którym kształcono ciała i umysły młodych Pompejańczyków.

Znajdujący się w rejonie VIII Teatr Wielki wybudowano wykorzystując naturalny spadek terenu. Widownia mogła pomieścić 5000 widzów. W bezpośrednim sąsiedztwie Teatru Wielkiego znajduje się Teatr Mały – Odeon (rejon VIII). Wystawiano w nim głównie repertuar odpowiadający aktualnym modom teatralnym, na przykład pantomimę.

Fora
Inną atrakcją rzymskich miast były fora, wokół których ogniskowało się życie całego miasta. Stanowiąc przestrzeń w całym tego słowa znaczeniu publiczną, pełniły rolę popularnego miejsca spotkań obywateli, którzy właśnie tam załatwiali interesy, prowadzili działania polityczne, odbywali sądy, zajmowali się działalnością religijną.

Forum (rejon VII) stanowiło zatem centrum życia codziennego w Pompejach. Leżąc w centrum najgęściej zabudowanego obszaru miasta, początkowo było po prostu placem o bitej nawierzchni. Na początku epoki cesarskiej wybrukowano go jednak trawertynowymi płytami.

Pompeje miały też drugie, mniejsze forum, zwane Trójkątnym (rejon VIII), położone rzut kamieniem od Teatru Wielkiego.

Świątynie
Świątynia Jowisza (rejon VII) stanowi przedłużenie Forum i otwiera perspektywę na panoramę miasta z górującym na nim majestatycznym Wezuwiuszem. Świątynię otaczają kolumny w stylu korynckim – sześć od strony fasady i po trzy na pozostałych bokach budowli. Na trójdzielnym ołtarzu umieszczone były posągi bóstw triady kapitolińskiej (Jupitera, Junony i Minerwy). Niestety, do naszych czasów zachowała się z nich tylko jedna wielka głowa – należąca do Jowisza.

Inne ciekawostki
Przejścia dla pieszych to jedna z ciekawostek, których nie sposób przeoczyć podczas wizyty w Pompejach. Zupełnie nie przypominają znanych nam rozwiązań. Wykonane były z dużych bloków kamiennych, między którymi mogły się zmieścić koła przejeżdżających wozów.

Dlaczego kochamy Pompeje?

Wizyta w Pompejach pozwala naprawdę poczuć atmosferę rzymskiego miasta. Jego życie – przerwane brutalnym ciosem ze strony Wezuwiusza – zastygło w pół słowa, pół ruchu. To nie są ruiny miasta, które – jak większość wykopalisk – stopniowo niszczało i wyludniało się, aż zostało kompletnie opuszczone. Te ruiny zachowały całe instrumentarium codzienności, pełnej pracy, życia rodzinnego, rozrywek. To zastygłe w bezruchu miasto u szczytu rozwoju, bogate, tętniące życiem, momentami nawet frywolne.

A nad nim – majestatyczny Wezuwiusz. Tło radości, dramatu, sprawca nieszczęść i najważniejszy element tła dla tego niezwykłego zabytku starożytnej codzienności.